# Korleis skal ein referere?

Korleis kjeldetilvisingar og referanseliste skal sjå ut, vil avhenge av referansestilen du nyttar. I nokre fag står ein fritt til å velje, medan andre har ein bestemt referansestil dei skal følgje. Kva stil som nyttast innan di studieretning vil du finne i studieplanar, få vite av faglærar eller ved å sjå på tidlegare studentoppgåver. Når du har valgt ein referansestil, er det viktig at du føl denne konsekvent. Dette gjeld også for engelsk vs. norsk rettskriving og oppsett av dato.

På Søk & Skriv viser vi stilane APA, 7. utgåve, Chicago med fotnoter, Chicago forfatter-år, Harvard, MLA og Vancouver.

# Kva skal refererast?

For alt fagleg innhald som ikkje byggjer på eige materiale, eigne resonnement eller meiningar, skal ein oppgi kjelde i teksten og i referanselista. Dette kan for eksempel vere andre sine argument, meiningar og vurderingar, tallmateriale, modellar, resultat og konklusjonar. Hugs at dette også omfattar figurar, tabellar, lyd og bilete, og at bruk av slikt materiale er knytt til opphavsrett.

Allmenne sanningar

Allmenne sanningar treng ikkje referanse, som for eksempel:

Den 17. mai 1814 skreiv samtlege representantar på Eidsvoll under på ei ny grunnlov for den sjølvstendige staten Noreg, og dei tok Christian Frederik til konge.

Skriv du derimot om noko som ikkje er allment kjend, må du oppgje kvar du hentar opplysningane frå.

Det kan vere vanskeleg å vurdere kor langt dokumentasjonskravet skal gå. Ukontroversielle påstandar som er kunnskapsgrunnlaget innanfor ditt fag, treng ikkje dokumentasjon. Er du i tvil, spør rettleiar. Då unngår du å bli mistenkt for å plagiere.

Førelesingar

Dine eigne førelesingsnotat reknast ikkje som kjelde, og skal ikkje visast til i ei oppgåve. Du kan sjølvsagt bruke førelesingsnotatene dine til inspirasjon når du skriv, men du må arbeide med stoffet, skrive det om og gjere det til ditt eige.

Dersom førelesaren har gjort førelesningsnotat/handouts/powerpoint-presentasjonar offentleg elektronisk, kan du sitere desse. Som hovudregel er det betre å vise til (pensum-)litteratur. Les nøye: har førelesaren oppgitt sine kjelder? I so fall bør du nytte desse i staden for førelesningsnotat/handout/powerpoint-presentasjonen.

# Korleis unngå å plagiere?

Korleis unngå å plagiere?

Det viktigaste er å aldri klippe og lime utan å oppgje kjelde.

Legg vekk kjelda medan du skriv, så unngår du å bli opphengd i skrivemåten til forfattaren. Sjekk at meiningsinnhaldet stemmer, og vis til kjelda.

Vips, så har du unngått å plagiere!

# Sitat

Nokon gonger kan det vere aktuelt å hente informasjon eller tekst frå andre inn i eigen tekst. Når du brukar tekst frå andre inn i din eigen er dette å sitere. Det kan vere eit godt grep og eit nyttig tilskot til teksten din, men det gjeld å ha tunga beint i munnen.

# Direkte sitat

Direkte sitat er ei heilt ordrett attgiving. Døme kan vere definisjonar, særleg gode formuleringar eller utsegn til vidare drøfting. Sitat som er mindre enn 40 ord (eller tre linjer) skrivast direkte inn i teksten og uthevast med hermeteikn.

Eksempel

«Studenter (og forskere) innenfor samfunnsfag og humanistiske fag må skrive innenfor en akademisk sjanger. Særtrekket ved denne sjangeren er drøfting» (Førland, 1996, s. 11).

Kjelde: Førland, T.E. (1996). Drøft! Lærebok i oppgaveskriving. Oslo: Gyldendal.

Sitater som har meir enn 40 ord skal (i APA) skrivast i eit eiget avsnitt med innrykk. Når du skriv sitata på denne måten skal det ikkje nyttast hermeteikn.Det er også vanleg å introdusere sitat med innledning og/eller ein kommentar.

# Ved endringar i sitatet

På same måte som med indirekte sitat, kan det nokre gonger vere aktuelt å gjere endringar på sitatet. Det kan vere å ta vekk delar av sitatet, eller å legge til ord for å få lesaren til å forstå samanhengen. Om du har eit lengre sitat med ein del irrelevante passasjar kan det vere aktuelt å utelate delar av sitatet. Dette må markerast tydeleg og med tre prikkar i skarpe klammer [ … ] eller vanlege parentesar ( … ). Om du utelét eitt eller to ord kan det markerast med … (tre prikkar). Dersom du utelét fleire ord, kan du nytta parentes.

Eksempel

«Studenter … må skrive innenfor en akademisk sjanger. Særtrekket ved denne sjangeren er drøfting» (Førland, 1996, s. 11).

Dersom du ønsker å tilføye eller erstatte noko i eit sitat, markerast dette ved å nytte klammeparentesar.

Eksempel

«Studenter (og forskere) innenfor [de akademiske disipliner] må skrive innenfor en akademisk sjanger» (Førland, 1996, s. 11).

# Indirekte sitat

Indirekte sitat, også kalla parafrase, syner til dei tilfella der du gjev att innhaldet med dine eigne ord. Indirekte sitat kan bidra til å skape flyt i teksten og kan synleggjere at du har ei god forståing for kjelda. Pass på at innhaldet blir gjeve att korrekt og at meininga framleis er den same.

Eksempel

Førland (1996, s. 11) hevder at alle studenter innenfor samfunnsfag og humaniora må lære seg den akademiske sjangeren, som kjennetegnes av drøfting.

Den akademiske sjangeren kjennetegnes av drøfting, og alle studenter innenfor samfunnsfag og humaniora må lære seg den (Førland, 1996, s. 11)

# Sekundærreferansar

Hovudregelen er at du kun skal vise til verk du har lese. Om originalkjelda ikkje er tilgjengeleg, eller er på språk du ikkje forstår, kan du vise til andre si omtale av kjelda:

Eksempel

«Det er ikke tilfeldig at det moderne menneske skriver ’med’ en maskin» (Martin Heidegger, i Johansen, 2003, s. 80).

Kjelde: Johansen, A. (2003). Samtalens tynne tråd: skriveerfaringer. Spartacus.

# Notar og vedlegg

  • Avgrens bruk av notar.
  • Notar skal nyttast til tilleggsopplysningar som ikkje er ein naturleg del av teksten.
  • Du kan velje om du vil nytte fotnotar nedst på sida eller som sluttnotar bak i kapitlet/oppgåva. Vel du å plassere notane som fotnotar er det vanleg å ha ein mindre skrifttype for å skilje notane frå hovudteksten.
  • Nøyaktig korleis notetilvisinga gjerast er ofte avhenging av kva referansestil du nytter. Det er for eksempel ikkje føremålsteneleg å nytte nummererte notar dersom du nytter ein nummerert referansestil som Vancouver.
  • Vedlegg er lister over tabellar og figurar som er med i oppgåva, spørreskjema, observasjonsskjema, intervjuguide og liknande. Vedlegg skal nummerast og plasserast etter referanselista.

# Hjelpemiddel

For større oppgåver kan du effektivisere arbeidet ved å nytte referanseverktøy som EndNote, ReferenceManager, Zotero eller Mendeley. Undersøk med studiestaden din kva referanseverktøy du har tilgong til. Zotero (opens new window) er gratis tilgjengelege for alle, medan Mendeley (opens new window) og EndNote (opens new window) finst i enklare gratisversjonar.

Hugs at du alltid må dobbelsjekke at referansen blir rett!

Tips:

Det er fullt mogeleg å skrive ei oppgåve eller ein artikkel utan å bruke eit referansehandteringsverktøy. Referansar kan enkelt kopierast frå Oria, Google Scholar eller frå heimesida til tidsskriftet. Pass på å sjekke at dei er fullstendige og at eventuell kursiv føl med. Sjå etter sitatteikn:

Scholar cite
Knapp for Google Scholar siteringsfunksjon.

# QUIZ: Kva type kjelde er dette?

Berg, M. A., Børresen, B. & Nustad, P. E. (2008). Religion, livssyn og etikk. Cappelen.

a. Bok med forfatter
b. Nettside
c. Tidsskriftsartikkel
d. Kapittel i redigert bok
Oppdatert: 24. november 2020